มะเร็งเต้านม เป็นมะเร็งที่พบมากเป็นอันดับหนึ่งของมะเร็งในสตรี  ปัจจัยที่จะทำให้การรักษาได้ผลดีนั้นขึ้นอยู่กับระยะของโรคที่เป็น  ถ้าเรายิ่งค้นพบให้ได้ตั้งแต่ระยะต้นๆ ก็จะรักษาได้  การที่เราจะพบมะเร็งเต้านมได้ตั้งแต่ระยะเริ่มแรกนั้นต้องอาศัย 3 สิ่งต่อไปนี้

1. การตรวจเต้านมด้วยตนเอง  อย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง เมื่ออายุได้ 20 ปีขึ้นไป
2. การตรวจเต้านมโดยแพทย์ทุก 3 ปี เมื่ออายุ 20 ปี เป็นต้นไป และเมื่ออายุถึง 40 ปี  ควรที่จะได้รับการตรวจทุกปี
3. การทำแมมโมแกรม  ควรทำไว้เป็นเบื้องต้น 1 ครั้ง ในช่วงอายุ 35-40 ปี และทำทุก 1-2 ปี เมื่ออายุ 40 ปีขึ้นไปในบุคคลทั่วไป  ส่วนสำหรับคนที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านม  ควรทำการตรวจตั้งแต่อายุที่คนในครอบครัวเริ่มเป็น  ในบางกรณีแพทย์อาจทำการตรวจด้วยอัลตร้าซาวน์ร่วมด้วย

การตรวจเต้านมด้วยตัวเอง

เป็นการตรวจที่ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาที ถ้าเราทำเป็นประจำจะเป็นการลงทุนทางสุขภาพที่มีความคุ้มค่ามากที่สุด โดย

1. ตรวจเป็นประจำทุกเดือน
2. ตรวจหลังประจำเดือนมา 7-10 วัน  นับจากวันแรกของการมีประจำเดือน
3. ตรวจวันเดียวกันของทุกเดือนถ้าคุณไม่มีประจำเดือนแล้ว

วิธีการตรวจเต้านมด้วยตัวเอง

1. ยืนหน้ากระจกแล้วดูที่เต้านมทั้ง 2 ข้าง  แล้วสังเกตว่า ขนาด รูปร่าง สีผิว ตำแหน่งของเต้านมหัวนมเป็นอย่างไร และควรเทียบการเปลี่ยนแปลงกับเดือนก่อน
2. หลังจากนั้นให้ยกแขนขึ้นเหนือศรีษะทั้ง 2 ข้าง แล้วดูที่เต้านมอีกครั้ง ค่อยๆหมุนตัวช้าๆ เพื่อที่จะดูบริเวณด้านข้างของเต้านม
3. มือเท้าเอวและโน้มตัวมาข้างหน้าเล็กน้อย  ดูความเปลี่ยนแปลงซ้ำอีกครั้ง
4. ใช้นิ้วมือบีบที่หัวนมเบาๆ ดูว่ามีเลือด หนอง หรือน้ำไหลออกจาหัวนมหรือไม่
5. เริ่มคลำเต้านม ให้คลำตั้งแต่กระดูกไหปลาร้าลงมา ใช้มือซ้ายคลำเต้านมข้างขวา ให้ใช้นิ้วชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนางทั้ง 3 นิ้ว ค่อยๆกดลงบนผิวหนังเบาๆและกดแรงขึ้น จนกระทั่งสัมผัสกระดูกซี่โครง คลำเต้านมให้ทั่วทิศทาง  การคลำทำได้หลายแบบ  สิ่งที่สำคัญคือต้องคลำให้ทั่วเต้านมไปจนถึงบริเวณรักแร้ใต้วงแขน หลังจากนั้นให้เปลี่ยนคลำอีกข้างแบบเดียวกัน
6. เมื่อเสร็งการคลำในท่ายืนแล้ว ให้เปลี่ยนเป็นคลำในท่านอน  ใช้หมอนหนุนไหล่ข้างที่จะคลำ  แล้วคลำซ้ำเหมือนท่ายืน

การตรวจพบที่ต้องระวัง

• ก้อนเนื้อเต้านมหนากว่าปกติ Lump or thickening (breast, underarm)
• ผิวหนังแดง หรือร้อน
• รูขุมขนใหญ่ขึ้นเหมือนผิวส้ม
• ผิวหนังบุ๋ม หรือมีการหดรั้ง
• มีการนูนของผิว
• ปวดกว่าปกติที่เคย
• คัน มีผื่น โดยเฉพาะบริเวณหัวนม และฐานรอบหัวนม
• หัวนมบุ๋ม
• การชี้ของหัวนมเปลี่ยนทิศทาง
• เลือดไหลออกจากหัวนม
• มีแผลที่หายยากของเต้านม หัวนม

ถ้าตรวจพบอาการเหล่านี้ ควรรีบมาพบแพทย์ เพื่อทำการตรวจโดยเร็ว

แผลกดทับเป็นปัญหาที่เกิดบ่อยในผู้ป่วยเรื้อรัง ผู้ป่วยสูงอายุ ผู้ป่วยเจ็บหนักที่ไม่สามารถช่วยเหลือตนเองได้ หรือในผู้ป่วยที่ถูกจำกัดการเคลื่อนไหวโดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ป่วยอัมพาตเนื่องจากการบาดเจ็บของไขสันหลัง หรือหลอดเลือดสมองแตก เมื่อเกิดแผลกดทับขึ้นต้องใช้เวลารักษานานขึ้น เสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น และอาจเป็นสาเหตุให้เกิดภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ เช่น การติดเชื้อเรื้อรัง การติดเชื้อในเลือด  การดูแลเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดแผลกดทับนั้นง่ายกว่าการรักษาแผลกดทับ  ดังนั้นการป้องกันจึงมีความสำคัญ และจำเป็นอย่างยิ่ง

สาเหตุของการเกิดแผลกดทับ

แผลกดทับ คือ บริเวณที่มีการตายของเซลล์ เกิดเป็นแผลขึ้นกับเนื้อเยื่อ สาเหตุเกิดจากน้ำหนักตัวที่กดทับเป็นเวลานาน โดยเฉพาะบริเวณปุ่มกระดูก ซึ่งเกิดขึ้นได้หลังจากถูกแรงกดนาน 4-6 ชม. แต่ถ้ามีการคลายแรงกดเป็นระยะอย่างน้อยทุก 2 ชม. จะเกิดการเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อเล็กน้อย

ระดับความรุนแรงของการเกิดแผลกดทับ

ระยะที่ 1. เริ่มมีรอยแดงของผิวหนัง

ระยะที่ 2. มีแผลผิวหนังถลอก

ระยะที่ 3. เป็นแผลลึกลงไปทำลายชั้นของผิวหนังจนถึงชั้นกล้ามเนื้อและกระดูก

ปัจจัยเสริมที่ทำให้เกิดแผลกดทับ

1. ผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตนเองไม่ได้
2. สภาวะที่ไม่รู้สึกตัว อัมพาต
3. สภาวะโลหิตจาง ขาดสารอาหาร
4. ความชื้นจากเหงื่อ หรืออุจจาระ ปัสสาวะรด ทำให้เกิดความเปื่อยของผิวหนัง
5. แรงเสียดสีจากการเคลื่อนย้ายตัวผู้ป่วยโดยการดึงลากแรงๆ หรือผู้ป่วยลื่นไถลเสียดสีกับผ้าปูที่นอน จะทำให้มีการหลุดหลอกของผิวหนัง และมีแผลเปื่อยขึ้น

บริเวณปุ่มกระดูกที่เกิดแผลกดทับบ่อย

• กระดูกก้นกบ
• กระดูกสะโพก
• กระดูกข้อเท้า
• กระดูกส้นเท้า

การป้องกันการเกิดแผลกดทับ

1. ลดการกดทับผิวหนังบริเวณต่างๆ ของร่างกาย โดยการเปลี่ยนท่าหรือพลิกตะแคงตัวสลับข้างอย่างน้อยทุก 2 ชม. หรือ ใช้อุปกรณ์เสริมที่เหมาะสม เช่น ใช้ที่นอนฟองน้ำ หรือใช้ที่นอนลมปูทับบนที่นอน
2. สังเกตผิวหนังโดยเฉพาะตามปุ่มกระดูกต่างๆ ของร่างกายทุกวันเพื่อตรวจดูความผิดปกติของผิวหนัง เช่น รอยแดง รอยถลอก ซึ่งเป็นระยะเริ่มแรกของการเกิดแผลกดทับ
3. รักษาความสะอาดของร่างกายโดยทำความสะอาดด้วยสบู่อ่อน และดูแลผิวหนังไม่ให้เปียกชื้น
4. ดูแลให้ได้รับอาหารที่มีประโยชน์ครบทั้ง 5 หมู่
5. ทาผิวหนังด้วยโลชั่น เพื่อให้ผิวหนังชุ่มชื้น และไม่ฉีกขาดง่าย
6. หลีกเลี่ยงการดึงลากผู้ป่วย

โรคภูมิแพ้ คือ โรคที่มีความผิดปกติของระบบภูิมิคุ้มกัน โดยที่ร่างกายจะมีปฏิกิริยาไวต่อสารที่ก่อให้เกิดโรคภูมิแพ้หรือสารระคายเคืองซึ่งจะทำให้เกิดอาการแพ้ โรคนี้มักไม่ค่อยรุนแรงถึงชีวิต แต่จะส่งผมรบกวนต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการเรียนหรือการทำงาน ภูมิแพ้เป็นโรคที่พบมากในประชากรทั่วโลก สำหรับประเทศไทยนั้น จำนวนผู้ป่วยด้วยโรคภูมิแพ้ เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และมีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้นทุกปี
โรคแทรกซ้อน
ผู้ป่วยโรคภูมิแพ้ หากไม่ได้รับการรักษาหรือปล่อยให้มีอาการเป็นเวลานานๆ อาจทำให้มีภาวะแทรกซ้อนตามมาได้ เช่น ไซนัสอักเสบ, ริดสีดวงจมูก, นอนกรน, ปอดอุดกั้นเรื้อรัง, ผิวหนังติดเชื้อ, คออักเสบ, ไอเรื้อรัง, หูชั้นกลางอักเสบ, ปวดหู, หูอื้อ, นอกจากนี้ยังมีปัจจัยร่วมที่ทำให้เกิดอาการโรคภูมิแพ้ได้ง่ายขึ้นหรืออาการรุนแรงขึ้น เช่น อากาศหนาว อากาศเปลี่ยน มลพิษในอากาศ
สาเหตุของโรคภูมิแพ้ โรคภูมิแพ้ไม่ใช่โรคติดต่อแต่เกิดจากปัจจัยสำคัญ 2 อย่างคือ

1. กรรมพันธุ์  กรณีที่คนในครอบครัวมีประวัติเป็นโรคภูมิแพ้ก็จะเป็นปัจจัยหนึ่งที่บ่งชี้ว่ามีโอกาสเป็นโรคนี้ได้ง่ายขึ้น  ภูมิแพ้เป็นโรคที่ถ่ายทอดทางกรรมพันธุ์ได้  ถ้าพ่อหรือแม่เป็นลูกก็จะมีโอกาสป่วยเป็นโรคภูมิแพ้ได้ประมาณ 30% แต่ถ้าหากทั้งพ่อและแม่เป็นโรคภูมิแพ้ทั้งคู่  ลูกที่เกิดจะมีโอกาสเสี่ยงต่อการเป็นภูมิแพ้สูงถึง 60-70%
2. สิ่งแวดล้อม  เป็นปัจจัยที่มีความสำคัญอย่างมากเพราะสารก่อภูมิแพ้ที่จะเข้าสู่ร่างกายของเรา เกิดจากสภาวะแวดล้อมทั้งสิ้น ซึ่งสามารถเข้าสู่ร่างกายได้หลายทาง เช่น โดยการหายใจ การรับประทาน หรือแม้แต่การสัมผัส

สารก่อภูมิแพ้คืออะไร

คือสารที่ร่างกายได้รับหรือสัมผัส  แล้วทำให้เกิดอาการของโรคภูมิแพ้ตามมา  ที่พบบ่อยได้แก่  ไรฝุ่น, ละออกเกสร, เชื้อรา  อาหารบางชนิดเช่น นมวัว, ไข่ขาว,  อาการทะเล  นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นที่ส่งเสริมทำให้เกิดอาการของโรคภูมิแพ้ ได้แก่ อากาศเปลี่ยน การสัมผัสสารระคายเคืองเช่น ควันธูป ควันบุหรี่

การทดสอบภูมิแพ้  Allergy skin prick test

เมื่อร่างกายเกิดโรคภูมิแพ้ขึ้น  จำเป็นต้องทราบว่าร่างกายแพ้สารก่อภูมิแพ้ใด  เพราะการรักษาที่ดีที่สุดคือการหลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้  การทดสอบภูมิแพ้ (Skin prick test) เป็นการทดสอบภูมิแพ้ต่อสารชนิดต่าๆ ทางผิวหนัง  โดยแพทย์จะเป็นผู้ทำการทดสอบด้วยน้ำยาทดสอบภูมิแพ้โดยเฉพาะ  ซึ่งจะสามารถทำให้ทราบว่า  คนไข้มีอาการแพ้สารใดบ้าง เช่น แมลงสาบ, ขนแมว, ไรฝุ่น, เชื้อรา, ขนสุนัข, เกสรหญ้า, ฝุ่นบ้าน, และแพ้อาหารต่างๆ เป็นต้น  ซึ่งการทดสอบชนิดนี้ไม่ทำให้คนไข้เกิดความรู้สึกเจ็บปวดและแพทย์ก็สามารถแจ้งผลการตรวจให้คนไข้ทราบได้ทันที

การรักษาภูมิแพ้

1. การหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้และสารระคายเคือง  เนื่องจากการรักษาที่ดีที่สุดของโรคภูมิแพ้ คือการหลีกเีลี่ยงสารที่ก่อให้เกิดภูมิแพ้ หากไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ก็จำเป็นต้องใช้ยาเพื่อรักษา หรือเพื่อบรรเทาและควบคุมอาการที่จะเกิดขึ้น
2. การใช้ยารักษา  แพทย์จะวินิจฉัยและจ่ายยาให้คนไข้อย่างเหมาะสม  เพื่อบรรเทาและควบคุมอาการที่จะเกิดขึ้น  ผู้ที่มีอาการคัดจมูกมากอาจจะต้องให้ยาลดอาการคัดจมูก  สำหรับผู้ที่มีอาการเรื้อรัง  อาจจะต้องใข้ยาพ่นจมูก
3. การฉีดวัคซีน รักษาโรคภูมิแพ้  โดยผู้ป่วยจะได้รับการฉีดสารก่อภูมิแพ้เพื่อให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันชนิด IgG  การฉีดจะเลือกฉีดเฉพาะสารก่อภูมิแพ้ที่ได้ทดสอบทางผิวหนังแล้วว่าแพ้  และจากนั้นแพทย์จะเพิ่มขนาดยาตามตารางเวลา  ซึ่งผลข้างเคียงจากการฉีดก็มีรอยผื่นแดง  ผื่นคัน  นานประมาณ 4-8 ชม. ส่วนผลข้างเคียงอื่นๆ ที่อาจเกิดขึ้น คือ อาการคัดจมูก น้ำมูกไหล อาการเหล่านี้มักจะเกิดภายใน 30 นาทีหลังฉีด  มีส่วนน้อยที่อาจจะแพ้ยาที่ฉีดชนิดรุนแรง  แต่อาการมักเป็นชั่วคราวและหายได้หลังจากแพทย์ให้ยาแก้แพ้เพิ่ม

การปฏิบัติตัวสำหรับผู้ที่เป็นภูมิแพ้

• หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับสารหรือสิ่งที่ก่อนให้เกิดภูมิแพ้
• ดูแลร่างกายให้สดชื่นแข็งแรงอยู่เสมอ  พักผ่อนให้เพียงพอและควรออกกำลังกายเป็นประจำ
• ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเป็นประจำเมื่อมีน้ำมูกเรื้องรัง
• ปฏิบัิติตัวตามคำแนะนำและรับประทานยาตามที่แพทย์สั่ง  และพบแพทย์เมื่อมีอาการแทรกซ้อนระหว่างการรักษา เช่น มีไข้ น้ำมูก ไอมีเสมหะ หอบ เป็นต้น

ในสถานการณ์ต่อไปนี้ ท่านมักจะเผลอหลับหรืองีบหลับไป มีมากน้อยแค่ไหน (ตอบทุกข้อ)

การแปลผล

ไม่เคย = 0 คะแนน

น้อย = 1 คะแนน

ปานกลาง =2 คะแนน

มาก =3 คะแนน

รวมคะแนนทั้งหมด

ถ้ารวมได้น้อยกว่า 7 คะแนน  แสดงว่า กรนปกติ

ถ้ารวมได้มากกว่า 9 คะแนน  แสดงว่า ท่านง่วงนอนมากผิดปกติ อาจจะเกิดจากโรคนอนกรนได้ ควรปรึกษาแพทย์

มะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งที่พบบ่อยที่สุด  ในสตรีไททย  สตรีที่แต่งงานแล้ว  หรืออายุ 35 ปีขึ้นไป  ซึ่งควรได้รับการตรวจภายใน  และตรวจหามะเร็งปากมดลูก (Pap smear) ปีละครั้ง  ถ้าผลการตรวจพบว่าเซลล์ปากมดลูกผิดปกติ  ผู้ป่วยจะได้รับการตรวจเพื่อหาพยาธิสภาพและรักษาต่อไป

การตัดปากมดลูกด้วยห่วงลวดไฟฟ้า

Large Loop excision of the Transformation zone (LLETZ หรือ เล็ซ) คือการตัดปากมดลูกเป็นรูปกรวย  เพื่อวินิจฉัยพยาธิสภาพของปากมดลูก  หรือใช้เป็นวิธีรักษาระยะก่อนมะเร็งปากมดลูก

การตัดปากมดลูกด้วยห่วงลวดไฟฟ้าเป็นการผ่าตัดเล็ก  ใช้เวลาประมาณ 10-15 นาที  โดยผู้รับการผ่าตัดไม่ต้องดมยาสลบและไม่เจ็บปวด  ผู้ป่วยอาจปวดถ่วงช่องคลอดเพียงเล็กน้อย  แพทย์จะฉีดยาชาเฉพาะที่เข้าที่ปากมดลูกแล้วใช้ห่วงลวดไฟฟ้าตัดปากมดลูกเป็นรูปกรวย  การผ่าตัดนี้เสียเลือดน้อยมาก  เมื่อผ่าตัดเสร็จก็สามารถกลับบ้านได้  ผู้รับการผ่าตัดจะพบแพทย์อีกครั้งเพื่อฟังผลการตรวจชิ้นเนื้อตามนัดประมาณ 2 สัปดาห์ โดยระหว่างนี้จะมีเลือดออกหรือตกขาวมีกลิ่นได้บ้าง  จากแผลผ่าตัดที่ปากมดลูก

การปฏิบัติตัวก่อนวันผ่าตัด

1. งดน้ำและอาหารหลังเที่ยงคืน
2. พักผ่อนให้เพียงพอ
3. สวมเสื้อผ้าที่ใส่สบาย
4. เตรียมผ้าอนามัยมาด้วย 1 ชิ้น
5. วันที่ผ่าตัดควรพาญาติมาด้วย 1 คน

เหตุผลที่ต้องมาโรงพยาบาลพร้อมญาติ

เพื่อช่วยดูแลท่านหลังผ่าตัดระหว่างเดินทางกลับบ้านและขณะรอผ่าตัด  ญาติจะเป็นผู้ช่วยเหลือท่านในการทำธุระต่างๆในโรงพยาบาล

การปฏิบัติตัวหลังตัดปากมดลูกด้วยห่วงลวดไฟฟ้า

1. อาการปวดหน่วยช่องคลอดหรือท้องน้อย  รับประทานยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล (500 mg) 2 เม็ด ห่างกัน 4-6 ชม.
2. การรับประทานอาหาร  ไม่มีข้อจำกัด  รับประทานอาหารได้ทุกชนิดตามปกติการพักผ่อนและการทำงาน  สามารถทำงานได้ตามปกติ  แต่ถ้าเป็นงานที่ต้องใช้แรงงานควรหยุดพักผ่อน 1-2 วัน
3. การทำความสะอาดร่างกาย  อาบน้ำได้ตามปกติ  รวมทั้งทำความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศภายนอกด้วยน้ำสะอาดและสบู่  แผลผ่าตัดปากมดลูกจะหายภายใน 4-6 สัปดาห์  ห้ามใช้น้ำยาสวนล้างช่องคลอด  เพราะจะเป็นการนำเชื้อโรคเข้าสู่บาดแผลได้  หลังผ่าตัดอาจมีเลือดจางๆ ซึมเปื้อนบ้างจึงควรใช้ผ้าอนามัยรองซับไว้
4. การมีเพศสัมพันธ์  งดการมีเพศสัมพันธ์ 4-6 สัปดาห์  เพื่อป้องกันการกระทบกระเทือนแผลที่ปากมดลูก  และการติดเชื้อ
5. อาการผิดปกติที่ควรมาพบแพทย์  ได้แก่  ไข้  ปวดท้องมาก  เลือดออกทางช่องคลอดมากกว่าเลือดประจำเดือน  ตกขาวมีกลิ่นเหม็น  สีเหลืองหรือเขียวปริมาณมาก
6. การมาตรวจตามนัด  ประมาณ 2 สัปดาห์หลังผ่าตัดโดยปกติแพทย์จะนัดเพื่อแจ้งผลชิ้นเนื้อให้ทราบ  และบอกแผนการดูแลรักษาขั้นต่อไป

cellulite

เซลล์ลูไลท์คือ เซลล์ไขมันใต้ชั้นผิวหนังที่พองตัวและรวมกันเป็นก้อนทำให้ผิวหนังนูนเป็น ปุ่มๆ ดูน่าเกลียด บางครั้งจะเรียกว่า ผิวเปลือกส้ม พบบ่อยบริเวณไขมันสะโพก ไขมันก้น และไขมันต้นขา พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย

ผิวหนังของมนุษย์จำแนกเป็น 3 ชั้น

1. ชั้นหนังกำพร้า เป็นผิวหนังชั้นนอกสุด ทำหน้าที่ป้องกันเชื้อโรค สร้างเซลล์เม็ดสีผิว และสร้างเคอราติน (keratin)
2. ชั้นหนังแท้ เป็นผิวหนังถัดลงมาจากชั้นหนังกำพร้า ประกอบด้วยเส้นเลือด ต่อมเหงื่อ ต่อมไขมัน  เส้นประสาท และรูขุมขน
3. ชั้นไขมัน เป็นผิวชั้นล่าง ประกอบด้วยเซลล์ไขมันเป็นส่วนใหญ่ เกาะอยู่ตามกล้ามเนื้อและกระดูก

โดยผิวหนังทุกชั้นจะมีเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน เพื่อเชื่อมเซลล์ผิวหนังให้เกาะเกี่ยวกระชับเข้าด้วยกัน

สาเหตุของเซลล์ลูไลท์

จากลักษณะของชั้นผิวของมนุษย์ข้างต้น จะเห็นได้ว่า เซลล์ชั้นไขมันที่สะสมใต้ผิวหนังเป็นสาเหตุเริ่มต้นของผิวเปลือกส้ม โดยเริ่มต้นจาก

1. การได้รับพลังงานจากอาหารแล้วใช้ไม่หมด พลังงานส่วนเกินจะถูกแปลงเป็นไขมัน ครึ่งหนึ่ง ของไขมันจากพลังงานส่วนเกินนี้ จะสะสมที่เซลล์ไขมันบริเวณใต้ผิวหนัง
2. เนื้อเยื่อเกี่ยวพันอ่อนแอลงจนขาดความยืดหยุ่น (เมื่ออายุมากขึ้น) เมื่อเนื้อเยื่อเกี่ยวพันแข็ง รัดล้อมรอบไขมัน จะทำให้เห็นไขมันเป็นตุ่มๆขึ้นมาชัดเจนขึ้น

ระดับความรุนแรงของปัญหาเซลล์ลูไลท์

1. รุนแรงน้อย – มองเห็นผิวเปลือกส้มต่อเมื่อขยุ้มผิวขึ้นมา
2. รุนแรงปานกลาง – มองเห็นผิวเปลือกส้มเมื่อยืน
3. รุนแรงมาก – มองเห็นผิวเปลือกส้มตลอดเวลา

การรักษาเซลล์ลูไลท์

1. ลดปริมาณไขมันสะสมใต้ผิวหนัง โดยการลดการบริโภคไขมันและน้ำตาล
2. ทำให้เนื้อเยื่อเกี่ยวพันแข็งแรงขึ้น ด้วยการนวดเบาๆตามบริเวณที่มีเซลล์ลูไลท์ และ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

โทษจากบุหรี่

การสูบบุหรี่เป็นสาเหตุของโรคที่ทำให้สมรรถภาพการทำงานของร่างกายเสื่อมลงและเสียชีวิตก่อนวัยอันสมควร  บุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญของโรคหลอดเลือดหัวใจ  โรคหลอดเลือดสมองตีบ  และโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย  การสูบบุหรี่ยังเป็นสาเหตุสำคัญของโรคมะเร็งปอด พบว่า 90% ของโรคมะเร็งปอดในผู้ชายและ 79% ของโรคมะเร็งในผู้หญิงเป็นผลมาจากการสูบบุหรี่

สารประกอบในควันบุหรี่

โทษจากบุหรี่เกิดจากสารประกอบในควันบุหรี่  ควันบุหรี่จะมีสารประกอบต่างๆ มากกว่า 4,000 ชนิด  สารประกอบเหล่านี้บางชนิดมีคุณสมบัติิให้โทษต่อร่างกาย   สารแต่ละชนิดสามารถก่อโรคได้แตกต่างกันไป  พบว่ามีสารมากกว่า 50 ชนิดในควันบุหรี่ที่ทำให้เกิดโรคมะเร็งในสัตว์และในคน  การสูบบุหรี่เพียง 1 ซองต่อวัน  ผู้สูบจะต้องสูบบุหรี่มากกว่า 70,000 ครั้งต่อปี  ทำให้เนื้อเยื่อในช่องปาก จมูก ช่องคอ และหลอดลมสัมผัสกับควันบุหรี่ตลอดเวลา  เนื้อเยื่อที่สัมผัสกับควันบุหรี่โดยตรงจะมีโอกาสเป็นมะเร็งมากกว่า เช่น เนื้อเยื่อของหลอดลม  สำหรับอวัยวะอื่นๆ ที่ไม่สัมผัสควันบุหรี่จะมีโอกาสเป็นโรคมะเร็งจากสารในควันบุหรี่ที่ถูกดูดซึมผ่านกระแสเลือด

โรคจากบุหรี่

มีการศึกษาวิจัยมากมายที่แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างการสูบบุหรี่กับการเกิดโรคต่างๆ  ผู้สูบบุหรี่แต่ละรายจะมีโอกาสเสี่ยงในการเกิดโรคจากบุหรี่แตกต่างกัน  ซึ่งขึ้นกับระยะเวลาที่สูบ  ปริมาณที่สูบ  ลักษณะพันธุกรรม  การมีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆร่วมด้วย

• โรคระบบหัวใจและหลอดเลือดจากบุหรี่  การสูบบุหรี่เป็นสาเหตุสำคัญของโรคหลอดเลือดหัวใจแข็งตัว (atherosclerosis)  การสูบเพียงวันละ 4 มวนเป็นประจำพบว่าสามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคหัวใจได้  สำหรับผู้สูบบุหรี่โดยที่มีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆในการเกิดโรคนี้ เช่น โรคความดันโลหิตสูง, โรคไขมันในเลือดสูง  พบว่าจะมีโอกาสเสี่ยงที่จะทำให้เกิดโรคมากขึ้น 
• โรคปอดจากบุหรี่  บุหรี่เป็นสาเหตุของโรคทางเดินหายใจอุดกั้นเรื้อรัง(COPD)  การสูบบุหรี่เป็นสาเหตุที่สำคัญของโรคมะเร็งปอด  ผู้ที่สูบบุหรี่เพียงวันละ 1 ซองจะมีโอกาสเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งปอดมากกว่าผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ 10 เท่า  สำหรับผู้ที่สูบบุหรี่วันละ 2 ซองจะมีโอกาสเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งมากกว่าผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ 25 เท่า  นอกจากนี้ยังพบอาการไอเรื้อรัง  เสมหะมากและหายใจไม่สะดวกในผู้สูบบุหรี่  เมื่อตรวจการทำงานของปอด (pulmonary function test) จะพบความผิดปกติได้มากกว่าแม้ผู้สูบนั้นจะอายุน้อยก็ตาม
• โรคระบบทางเดินอาหารจากบุหรี่  ในผู้ที่สูบบุหรี่เป็นประจำจะพบว่ามีโอกาสเกิดแผลที่กระเพาะอาหารและลำไส้เล็กส่วนต้น  การสูบบุหรี่จะทำให้แผลหายช้าและทำให้ยายับยั้งการหลั่งกรดบางชนิดทำงานได้ผลไม่ดี   การสูบบุหรี่เป็นสาเหตุสำคัญของโรคมะเร็งกล่องเสียง  มะเร็งช่องปากและหลอดอาหาร    และถ้ามีการดื่มแอลกอฮอลร่วมด้วยโอกาสเสี่ยงจะเพิ่มขึ้น  หลังจากที่เลิกสูบบุหรี่แล้วโอกาสเสี่ยงต่อมะเร็งกลุ่มนี้จะลดลงอย่างรวดเร็วและเมื่อเลิกได้นาน 15 ปี  พบว่าโอกาสเสี่ยงจะเท่ากับผู้ที่ไม่สูบบุหรี่
• ผลต่อการตั้งครรภ์  การสูบบุหรี่ทำให้โอกาสที่จะตั้งครรภ์ยากขึ้น  ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์และสูบบุหรี่จะทำให้ทารกมีน้ำหนักแรกคลอดน้อยกว่าทารกปกติประมาณ 170 กรัม  นอกจากนี้การสูบบุหรี่ยังเพิ่มโอกาสเสี่ยงของการเกิดภาวะแทรกซ้อนในการตั้งครรภ์ เช่น รกเกาะต่ำ รกลอกตัวก่อนกำหนด  ทารกคลอดก่อนกำหนด เป็นต้น
• โรคเสื่อมสมรรถภาพทางเพศในผู้ชาย
• โรคผิวหนังเหี่ยวย่นก่อนวัย

นิ่วในไต คือ

นิ่วในไตคือการตกผลึกของสารก่อนิ่วในไต   ส่วนใหญ่จะเป็นผลึกแคลเซียมออกซาเลต  บางครั้งอาจเป็นแคลเซียมฟอสเฟต, ยูริค หรือสารอื่นๆ  นิ่วมีหลายชนิด อาจมีขนาดต่างกัน  อาจเป็นก้อนเดียวหรือหลายก้อนก็ได้  นิ่วจะเกิดขึ้นในไตและอาจหลุดลงมาในท่อไตจนถึงกระเพาะปัสสาวะได้   โรคนิ่วในไตเป็นโรคที่พบได้บ่อยในคนทุกเพศทุกวัย  แต่ผู้ชายมีโอกาสเป็นนิ่วมากกว่าผู้หญิงประมาณสามเท่า  นิ่วสามารถเกิดได้ในทุกภูมิภาคและสภาวะอากาศ  ในประเทศไทยพบบ่อยทางภาคเหนือและภาคอีสาน

สาเหตุนิ่วในไต

สาเหตุของโรคนิ่วในไต  ส่วนมากมักไม่ได้เกิดจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่งเพียงสาเหตุเดียว  แต่มักเกิดจากปัจจัยเสี่ยงหลายๆอย่างร่วมกัน  เช่น

• การอยู่ในเขตร้อนที่ร่างกายสูญเสียเหงื่อง่าย  แล้วดื่มน้ำน้อย  ทำให้ปัสสาวะมีความเข้มข้นสูงขึ้นและเกิดเป็นตะกอนนิ่ว
• การรับประทานอาหารบางอย่างเป็นประจำ เช่น อาหารที่มีแคลเซียมสูง  โปรตีนสูง  โซเดียมสูง  เป็นต้น  อย่างไรก็ตามการรับประทานอาหารจะถือเป็นปัจจัยเสี่ยงเฉพาะในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆอยู่แล้ว  ดังนั้น ผู้ที่แข็งแรงปกติการรับประทานอาหารจึงไม่มีผลต่อการเกิดโรค
• ผู้ที่มีความผิดปกติโดยมีภาวะยูริกในเลือดสูง เช่น ผู้ป่วยโรคเกาต์ โรคมะเร็งระหว่างได้รับเคมีบำบัด
• การรับประทานยา เช่น ยากันชักไดแลนติน  (dilantin) เป็นต้น

อาการนิ่วในไต

นิ่วในไตอาจเป็นสาเหตุของอาการเจ็บปวดอย่างรุนแรงหรือเจ็บปวดเล็กน้อยก็ได้    ถ้านิ่วเคลื่อนที่ไปในท่อไตก็สามารถทำให้เกิดอาการปวดได้เช่นกัน  อาการปวดมักจะเป็นที่บริเวณของหลัง  สีข้าง  อาการปวดอาจร้าวไปท้องน้อยหรือขาหนีบเป็นพักๆ  อาการอื่นๆได้แก่  ระคายเคืองเวลาปัสสาวะหรือปัสสาวะขัด  ปัสสาวะเป็นเลือด  หรือมีเม็ดทรายปนออกมากับปัสสาวะ   คลื่นไส้ อาเจียน

การตรวจวินิจฉัยโรคนิ่วในไต

การตรวจวินิจฉัยขั้นต้นในผู้ป่วยที่สงสัยโรคนิ่วในไต มีดังนี้

• การตรวจปัสสาวะเพื่อตรวจหาเม็ดเลือดแดง  การตรวจปัสสาวะยังช่วยให้ข้อมูลด้วยว่า ผู้ป่วยมีการติดเชื้อของระบบทางเดินปัสสาวะร่วมด้วยหรือไม่
• ตรวจภาพถ่ายรังสีหรือภาพถ่ายรังสีแบบฉีดสี เพื่อหาตำแหน่งของก้อนนิ่ว

การรักษาโรคนิ่วในไต

การรักษาขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่งของนิ่ว  นิ่วส่วนใหญ่มีขนาดเล็กและสามารถหลุดออกมากับปัสสาวะได้เอง   กรณีนิ่วไม่สามารถหลุดเอง  พิจารณาให้การรักษาได้หลายวิธี ดังนี้

• การใช้เคลื่อนสลายนิ่ว (Extracorporeal shockwave lithotripsy หรือ ESWL)  โดยการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงกระแทกให้เม็ดนิ่วแตกเป็นผงขนาดเล็กลงและหลุดผ่านไปได้เอง
• การส่องกล้องทางท่อไต (ureteroscope)  การส่องกล้องจะผ่านจากท่อปัสสาวะ, กระเพาะปัสสาวะ  และท่อไต  แล้วจึงใช้อุปกรณ์ในการสลายนิ่ว
• การส่องกล้องทางผิวหนังเพื่อทำการรักษา (percutaneous)  เป็นการส่องกล้องทางผิวหนังผ่านด้านหลังเพื่อทำการสลายนิ่ว  มักใช้เมื่อมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์
• การผ่าตัดแบบเปิด (open surgery)  เป็นทางเลือกในการรักษาหากวิธีอื่นที่กล่าวมาข้างต้นไม่ประสบผลสำเร็จ

การป้องกันการเกิดนิ่ว

การดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ  การทำให้ปัสสาวะเจือจางเพียงพอ ต้องมีปริมาณปัสสาวะ 2 – 2.5 ลิตรต่อวัน   โดยดื่มน้ำวันละ 2-3 ลิตร  อย่างสม่ำเสมอตลอดทั้งวัน  ชนิดของน้ำที่ดีนั้นควรเป็นน้ำที่ไม่มีเกลือแร่ผสม

มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก (Endometrial cancer) เกิดขึ้นเมื่อเซลล์เยื่อบุโพรงมดลูกมีการเจริญเติบโตผิดปกติ  มีการแบ่งตัวของเซลล์อย่างรวดเร็วตลอดเวลา กลไกลของร่างกายไม่สามารถควบคุมการแบ่งตัวได้   มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก หรือมะเร็งมดลูกเป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยเป็นอันดับ 3 ของมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์ผู้หญิงไทย บางคนอาจนำไปสับสนกับมะเร็งปากมดลูก ที่พบบ่อยเป็นอันดับ 1  โรคนี้ถ้ามาพบแพทย์ตั้งแต่แรกเริ่มมีอาการมักรักษาได้หายค่อนข้างสูง

มดลูกคืออะไร?

มดลูกเป็นอวัยวะที่ตั้งอยู่ในเชิงกราน  มีช่องกลวงอยู่ตรงกลาง  ลักษณะคล้ายชมพู่คว่ำ  ด้านล่างของมดลูกมีปากมดลูกเป็นทางเชื่อมต่อกับส่วนบนของช่องคลอด  มดลูกเป็นที่ให้ทารกฝังตัวและเจริญเติบโต เยื่อบุโพรงมดลูก คือ ผิวด้านในของมดลูก ซึ่งในวัยเจริญพันธุ์จะทำงานภายใต้การควบคุมของฮอร์โมน โดยจะหนาตัวขึ้นทุกเดือนเพื่อรอรับการฝังตัวของตัวอ่อน (ทารก) หากเดือนใดไม่มีการตั้งครรภ์เยื่อบุโพรงมดลูกจะสลายตัวออกมาเป็นประจำเดือน (ระดู)

มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกพบบ่อยแค่ไหน?

ในประเทศไทย พบบ่อยเป็นอันดับ 3 ของมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์สตรี โดยพบประมาณ 3 คน/แสนราย/ปี ในประเทศที่พัฒนาแล้ว เช่น อเมริกา หรือยุโรป พบบ่อยเป็นอันดับ 1

ประเทศไทยในฐานะประเทศกำลังพัฒนา ที่เริ่มมีลักษณะความเป็นอยู่คล้ายคลึงประเทศแถบตะวันตกมากขึ้นทุกที จึงพบการเกิดมะเร็งชนิดนี้เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ

ใครบ้างที่เสี่ยงต่อมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก?

ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อไปนี้ไม่จำเป็นต้องเป็นมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก   แต่มีความเสี่ยงมากกว่าคนปกติทั่วไป

• ระดับและระยะเวลาของการสัมผัสฮอร์โมนเอสโตรเจนเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่สุด  ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนจะเริ่มสูงขึ้นเมื่อมีประจำเดือนครั้งแรก  และลดลงเมื่อหมดประจำเดือน
• ความอ้วนเป็นปัจจัยเสี่ยง  เพราะเซลล์ไขมันสามารถผลิตฮอร์โมนเอสโตรเจนได้  พบว่าผู้หญิงที่มีน้ำหนักเกินจากน้ำหนักในอุดมคติ 25 กิโลกรัม  จะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นถึง 10 เท่าู
• ผู้ที่ไม่เคยตั้งครรภ์มีความเสี่ยงสูงกว่าผู้ที่เคยตั้งครรภ์ 2-3 เท่า
• มีประจำเดือนครั้งแรกก่อนอายุ 12   เพราะการมีประจำเดือนเร็วทำให้  ตลอดชีวิตของผู้ป่วยมีระยะเวลาในการสัมผัสกับฮอร์โมนเอสโตรเจนนานกว่าปกติ
• หมดประจำเดือนหลังอายุ 52 ปี
• การได้รับฮอร์โมนเพศหญิง ซึ่งมีได้ 2 กรณีด้วยกัน
  

  1.1 ฮอร์โมนวัยทอง ฮอร์โมน วัยทองมีหลายชนิดและหลายส่วนประกอบ บางชนิด (เอสโตรเจนอย่างเดียวไม่มีโปรเจสโตเจน) สามารถกระตุ้นโรคนี้ได้มาก บางชนิด (เอสโตรเจนที่มีโปรเจสโตเจนร่วมด้วย) ก็ไม่ทำให้เป็นโรคนี้ ดังนั้นผู้ที่รับประทานฮอร์โมนวัยทองควรปรึกษาแพทย์ก่อน และอยู่ภายใต้การควบคุมของแพทย์

  1.2 สมุนไพร ยา สมุนไพรบางชนิดมีเอสโตรเจนปริมาณสูง เช่น กวาวเครือ และอีกหลายชนิดมีเอสโตรเจนแฝงอยู่โดยไม่รู้ การรับประทานสมุนไพรบางตัวจึงอาจทำให้เลือดระดูออกผิดปกติหรือเสี่ยงต่อการ เกิดมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกได้

• ยารักษามะเร็งเต้านม ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมหลังผ่าตัด บางรายแพทย์แนะนำให้รับประทานยาทามอกซิเฟน (Tamoxifen) เพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำ  ซึ่งยานี้มีลักษณะคล้ายฮอร์โมนเอสโตรเจนจึงกระตุ้นให้เยื่อบุโพรงมดลูกผิดปกติได้ จึงสมควรได้รับการตรวจติดตามอย่างใกล้ชิด
• ภาวะไข่ไม่ตกเรื้อรัง ซึ่งมักมีอาการประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ เมื่อเป็นมากๆ อาจมีสิว ผิวมัน ขนดกร่วมด้วยกลุ่มนี้มีเอสโตรเจนสูงเช่นกัน
• โรคเยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ ซึ่งถ้าไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมมีโอกาสกลายเป็นมะเร็งได้
• ประวัติพันธุกรรม ญาติสายตรง เป็นมะเร็งสำไส้ใหญ่

ปัจจัยป้องกันมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

พบว่าการรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดที่มีทั้งฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน ช่วยป้องกันการเกิดมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก ได้ นอกจากนั้นยังช่วยป้องกันการเกิดมะเร็งรังไข่ด้วย

อาการมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

โรคนี้มักเริ่มแสดงอาการแต่ต้น นั่นคือ มีเลือดออกทางช่องคลอด เนื่องจากมะเร็งชนิดนี้มักเกิดหลังอายุ 50 ปี ดังนั้น ผู้หญิงทุกคนที่มีเลือดออกหลังหมดประจำเดือนไปแล้วควรรีบมาพบแพทย์

ผู้ที่ยังไม่ถึงวัยทอง แต่ถ้ามีอาการเลือดออกผิดปกติที่ไม่ใช่รอบเดือน เช่น ออกกระปริดกระปรอย หรือออกมามากและนานกว่าปกติ คือเกิน 7 วันต่อรอบ ก็ควรมาพบแพทย์เช่นกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อมีปัจจัยเสี่ยงข้างต้น การตรวจพบแต่ระยะแรกโอกาสหายสูง  ส่วนกรณีที่โรคเป็นมากแล้ว อาจมีอาการของมดลูกโตขึ้น ปวดท้องน้อย น้ำหนักลด  คลำได้ก้อนในท้องน้อย มดลูกไปกดกระเพาะปัสสาวะทำให้ปัสสาวะบ่อยหรือกดทวารหนัก ทำให้อุจจาระลำบากได้

วินิจฉัยมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

การวินิจฉัยที่แน่นอนได้จากการนำเยื่อบุโพรงมดลูกไปตรวจทางพยาธิวิทยาโดยกล้องจุลทรรศน์ ซึ่งมักต้องขูดมดลูกให้ได้เนื้อเยื่อไปตรวจ

ในผู้ทีเคยมีบุตรแล้ว การขูดมดลูกทำได้โดยฉีดยาชา ส่วนผู้ที่ยังโสด หรือไม่เคยมีบุตรแพทย์มักวางยาสลบให้ไม่เจ็บ สามารถกลับบ้านได้หลังขูดมดลูก  อ่านคำแนะนำเรื่องการขูดมดลูกได้ที่ –> การขูดมดลูก

ระยะของมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

แบ่งคร่าวๆได้ดังนี้

• ระยะที่ 1 : มะเร็งจำกัดอยู่แค่ในเยื่อบุโพรงมดลูก และกล้ามเนื้อมดลูก
• ระยะที่ 2 : มะเร็งลุกลามไปถึงปากมดลูก
• ระยะที่ 3 : มะเร็งลุกลามออกไปนอกมดลูก แต่ยังอยู่ในช่องเชิงกราน  เช่น  ไปปีกมดลูก  ไปช่องคลอด
• ระยะที่ 4 : เป็นมะเร็งระยะสุดท้าย  มะเร็งกระจายไปอวัยวะอื่นๆ ในร่างกาย  เช่น ปอด กระดูก ลำไส้  กระเพาะปัสสาวะ เป็นต้น

รักษามะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

ทำได้โดยการผ่าตัด ซึ่งได้แก่ การตัดเอามดลูก ปากมดลูก ปีกมดลูก (รังไข่และท่อนำไข่) ออกร่วมกับการล้างน้ำในช่องท้องและสุ่มตัดต่อมน้ำเหลืองไปตรวจ

การผ่าตัดจะช่วยทำให้ทราบว่าผู้ป่วยอยู่ในระยะใดของโรค หากพบว่าเป็นระยะแรก กล่าวคือ มีมะเร็งอยู่เฉพาะที่เยื่อบุโพรงมดลูก ยังมีการลุกลามเข้าไปในกล้ามเนื้อมดลูกไม่มาก ไม่มีการกระจายของโรคไปอวัยวะอื่น การผ่าตัดที่กล่าวมาก็เพียงพอในการรักษา ไม่จำเป็นต้องได้รับการรักษาอย่างอื่นเพิ่มเติมผลการรักษาดีมาก

หากพบว่าเริ่มมีการลุกลามของมะเร็งลึกขึ้น หรือกระจายไปในอวัยวะข้างเคียง หลังผ่าตัดจำเป็นต้องได้รับรังสีรักษา (ฉายแสง) ร่วมด้วย โดยรังสีแพทย์จะพิจารณาฉายแสงภายนอกหรือใส่แร่ที่ช่องคลอด หรือทั้งสองวิธี แล้วแต่กรณี  ในกลุ่มที่มีการกระจายของโรคไปไกลๆ เช่น ช่องท้องด้านบน ตับ ปอด อาจต้องให้ยาเคมีบำบัดร่วมด้วย ซึ่งผลการรักษาไม่ดี

สรุป

โรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกมีข้อดีคือ มักมีอาการเตือนแต่แรกเริ่ม กล่าวคือมีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด ดังนั้นการพบแพทย์ตั้งแต่เริ่มมีอาการผิดปกติจะช่วยให้รักษาได้โดยผ่าตัดเพียงอย่างเดียว โอกาสหายสูง

ปัสสาวะเป็นเลือด คือ การที่มีเม็ดเลือดแดงปนออกมากับปัสสาวะ แบ่งเป็น 2 ชนิด   ชนิดแแรก คือ ปัสสาวะเป็นเลือดที่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า  ผู้ป่วยจะเห็นสีปัสสาวะเปลี่ยนเป็นสีแดง ชมพู หรือสีโค้ก   ส่วนชนิดที่สองคือ ปัสสาวะเป็นเลือดที่เห็นได้จากกล้องจุลทรรศน์  ซึ่งผู้่ป่วยจะเห็นปัสสาวะเป็นสีใสเหมือนปกติ   ทั้งสองกรณีจำเป็นต้องได้รับการตรวจเพื่อหาสาเหตุต่อไป

ปัสสาวะเป็นเลือด มีอาการอย่างไร

ผู้ป่วยจะมีอาการ คือ ปัสสาวะเปลี่ยนสี  ส่วนมากมักไม่มีอาการปวดร่วมด้วย  สีที่เปลี่ยนอาจเป็นสีแดง สีชมพู สีเข้มเหมือนน้ำปลาหรือน้ำโค้ก  สีที่เปลี่ยนเกิดจากการที่มีเม็ดเลือดแดงปนอยู่ในปัสสาวะ  การที่เห็นปัสสาวะเป็นสีแดงไม่ได้หมายความว่ามีเลือดออกเป็นจำนวนมาก  เพราะปริมาณเม็ดเลือดแดงเพียงเล็กน้อยก็สามารถเปลี่ยนสีปัสสาวะให้ผิดปกติได้

สาเหตุของการปัสสาวะเป็นเลือด

อวัยวะที่สามารถเป็นสาเหตุของการปัสสาวะเป็นเลือด ได้แก่  ไต  ท่อไต  กระเพาะปัสสาวะ  ต่อมลูกหมาก  และท่อปัสสาวะ   โดยโรคที่เกิดความผิดปกติของอวัยวะเหล่านี้มีหลายสาเหตุที่ทำให้ปัสสาวะเป็นเลือด  โชคดีที่สาเหตุส่วนใหญ่ไม่เป็นอันตรายถึงชีวิต  สาเหตุที่พบได้บ่อย คือนิ่วที่ไตและการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ  สาเหตุที่ทำให้ปัสสาวะเป็นเลือดในคนไข้ที่อายุมากกว่า 50 ปี คือต่อมลูกหมากโต  มีคนไข้จำนวนน้อยที่มีปัสสาวะเป็นเลือดโดยไม่ทราบสาเหตุ   สรุปสาเหตุที่เป็นไปได้มีดังนี้

• นิ่วในไต  นิ่วในท่อไต  นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ
• ต่อมลูกหมากโต
• ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
• มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ
• ไตอักเสบ
• โรค sickle cell anemia
• อุบัติเหตุกระทบกระแทก
• ยาบางชนิด เช่น แอสไพริน เป็นต้น
• ออกกำลังกายมากเกินไป

สาเหตุที่อันตรายต่อชีวิตได้แก่ มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ  มะเร็งที่ไต  ภาวะอุดกั้นที่ไต

ข้อมูลที่แพทย์ต้องการทราบจากผู้ที่มีอาการปัสสาวะเป็นเลือด

• นำยาที่รับประทานทุกชนิด รวมทั้งวิตามิน และยาบำรุงต่างๆ ไปพบแพทย์ด้วย
• ขณะปัสสาวะมีอาการปวด แสบขับหรือไม่
• เคยมีอาการมาก่อนหรือไม่
• ปัสสาวะเป็นเลือดช่วงไหนของการปัสสาวะ   เช่น  ปัสสาวะเป็นสีแดงตลอดการปัสสาวะ   ปัสสาวะเป็นสีแดงเฉพาะช่วงท้าย หรือช่วงเริ่มต้นของการปัสสาวะ  เป็นต้น
• มีลิ่มเลือดปนหรือไ่ม่  ลักษณะเป็นอย่างไร
• สูบบุหรี่หรือไม่
• เคยได้รับการการฉายรังสี รักษาโรค มาก่อนหรือไม่
• ลักษณะงาน มีความเสี่ยงต่อการสัมผัสสารเคมีหรือไม่

การตรวจวินิจฉัย ปัสสาวะเป็นเลือด

โดยปกติจะทำการตรวจวินิจฉัยโดยการฉีดสี (Intravenous pyelogram) และการส่องกล้อง (cystoscope)  การฉีดสีเป็นการ x-ray  เพื่อดูไต  ท่อไต  โดยการฉ๊ดสารทึบแสงเข้าเส้นเลือดเพื่อเห็นทางเดินปัสสาวะ  บางครั้งคนไข้อาจมีอาการแพ้สารทึบแสงทำให้ต้องเปลี่ยนเป็นการอัลตราซาวด์แทน

การส่องกล้องจะทำให้แพทย์สามารถเห็นกระเพาะปัสสาวะได้โดยตรง  โดยคนไข้จะยังรู้สึกตัวอยู่ขณะส่องกล้อง   วิธีการคือให้คนไข้ขึ้นขาหยั่ง  ให้ยาชา  และทำการส่องกล้องผ่านเข้าไปทางช่องปัสสาวะเพื่อตรวจดูกระเพาะปัสสาวะ

การรักษาปัสสาวะเป็นเลือด

การรักษาปัสสาวะเป็นเลือดขึ้นกับสาเหตุ  เช่น ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะให้การรักษาด้วยยาฆ่าเชื้อ, นิ่วในไตมีการรักษาหลายวิธีเช่นการผ่าตัด  การกินยา  การสลายนิ่ว (ESWL) เป็นต้น  การสูญเสียเลือดทางปัสสาวะมักเสียเป็นปริมาณน้อย ไม่ทำให้เกิดปัญหา   สำหรับผู้ป่วยตรวจแล้วไม่พบความผิดปกติ  ก็ไม่จำเป็นต้องได้รับการรักษา  ให้ติดตามเป็นระยะต่อไป