ตกขาว คือ ของเหลวที่ไหลออกมาจากช่องคลอด เป็นของเหลวที่ถูกขับออกจากโพรงมดลูก ปากมดลูก ปากช่องคลอด และเซลล์ของเยื่อบุผนักช่องคลอดที่ตายและหลุดออกมา
ปริมาณตกขาวจะขึ้นกับแต่ละคน ตกขาวจะมีมากในช่วงไข่ตกในระยะกลางของรอบเดือน นอกจากนั้นขณะตั้งครรภ์จะพบว่ามีตกขาวมากจนบางครั้งอาจเหนียวหนืด การกระตุ้นทางเพศสัมพันธ์ก็จะมีการหลั่งน้ำออกมาหล่อลื่นมาก หลังจากมีกิจกรรมทางเพศอาจมีตกขาวปริมาณมาก การใช้ยาคุมกำเนิดทำให้มีตกขาวเพิ่มได้
ลักษณะตกขาวปกติ
- เป็นมูกใส พบได้ในระยะกลางของรอบเดือน เมื่อไข่สุก
- สีขาวขุ่นข้น เหมือนแป้งเปียก มักพบก่อนมีประจำเดือน
ลักษณะตกขาวผิดปกติ
- ตกขาวจะมีสีเหลืองปนเขียว น้ำตาล หรือปนเลือด
- มีปัสสาวะแสบขัด
- คันช่องคลอด
- เจ็บท้องน้อย
หากมีอาการดังกล่าวควรจะต้องไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาไม่ให้เชื้อโรคลุกลามไปยังอวัยวะอื่นๆ
สาเหตุของอาการตกขาวผิดปกติ
- เกิดจากการอักเสบภายในหรือมีการติดเชื้อ
- มีสิ่งแปลกปลอมตกค้างในช่องคลอด
- โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
- มีเนื้องอก ซึ่งหากเกิดจากเนื้องอกแล้วมักมีเลือดปนด้วย
- สตรีวัยทอง มีภาวะขาดฮอร์โมน ทำให้ช่องคลอดแห้ง อักเสบง่าย
สาเหตุของอาการตกขาว ตามวัย
- วัยเด็ก : มักเกิดจากความสกปรก สุขอนามัยไม่ดี ทำความสะอาดไม่เป็น มีสิ่งแปลกปลอมที่เด็กสอดใส่เข้าไป เช่น กระดาษทิชชู เมล็ดผลไม้
- วัยเจริญพันธุ์ : มักเกิดจากโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
- วัยหมดประจำเดือน : มักเกิดจากการขาดฮอร์โมน ทำให้ช่องคลอดแห้ง ระคายเคืองง่าย
การรักษา ตกขาว
ขึ้นอยู่กับเชื้อโรคที่เป็นสาเหตุ แพทย์จะตรวจภายใน และนำตกขาวมาตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ ซึ่งจะพบลักษณะเฉพาะของการติดเชื้อแต่ละชนิด หรือย้อมสีเพิ่มเติมเพื่อตรวจหาเชื้อ จากนั้นจึงพิจารณาใช้ยาฆ่าเชื้อโรค เพื่อบำบัดรักษาอาการอักเสบติดเชื้อ ซึ่งยาที่ใช้มีหลายชนิด ทั้งชนิดสอดช่องคลอด ชนิดรับประทาน หรืออาจใช้ยาทาภายนอกร่วมด้วยตามความเหมาะสม
ข้อแนะนำการปฏิบัติตัวที่ถูกต้อง
- รักษาความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศให้สะอาด ไม่จำเป็นต้องสวนล้างช่องคลอดด้วยน้ำยาที่โฆษณามากมาย เพราะอาจระคายเคืองและทำลายเชื้อแบคทีเรียในช่องคลอดตามปกติด้วย
- ในการทำความสะอาดให้เช็ดอวัยวะเพศจากด้านหน้าไปยังด้านหลัง เพื่อป้องกันเชื้อแบคทีเรียจากทวารหนักเข้าสู่ช่องคลอด
- หลีกเลี่ยงสเปรย์ดับกลิ่นหรือสบู่กลิ่นแรงที่ทำให้ระคายเคือง
- ควรใส่กางเกงในที่ทำจากผ้าฝ้าย เพราะระบายอากาศได้ดี ไม่อับชื้น
- กางเกงใน ผ้าเช็ดตัว ผ้าถุง ควรซักแล้วตากแดด ไม่ควรตากในร่มหรือในห้องน้ำ
- หลีกเลี่ยงกางเกงรัดรูป
- หลีกเลี่ยงการใช้ผ้าอนามัยแบบสอด ถ้าใช้ควรเปลี่ยนบ่อยๆ
- แนะนำคู่นอนทำความสะอาดมือและอวัยวะเพศ ก่อนและหลังมีเพศสัมพันธ์
- รับประทานอาหารที่มีคุณภาพ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ นอนหลับให้เพียงพอ ดื่มน้ำมากๆ