Subscribeวันที่ 3 ธันวาคม 2552 ได้มีโอกาสไปดูงานที่บ้านกาญจนาภิเษก โดยมีคุณทิชา ณ นคร พาชมศูนย์ฝึกแห่งนี้ ก่อนมาดูงานนั้น ได้ยินว่าบ้านกาญจนาเป็นสถานพินิจเด็ก จึงจินตนาการว่าบ้านหลังนี้คงเหมือนกับคุก มีสภาพแออัด ไม่น่าอยู่สักเท่าไหร่ แต่พอมาถึงกลับพบบรรยากาศอันร่มรื่น กว้างขวาง สะอาด น่าอยู่เลยทีเดียว และที่น่าแปลกใจ คือ สถานพินิจแห่งนี้ไม่มีรั้วครับ
ที่มาของบ้านกาญจนาภิเษก เกิดขึ้นจากแนวคิดที่ต้องการสร้างสถานพินิจที่สามารถเปลี่ยงแปลงและฟื้นฟูเยาวชนให้สามารถกลับคืนสู่สังคมได้อย่างแท้จริง ดังนั้น ทุกอย่างที่บ้านกาญจนาภิเษกจึงแตกต่างจากสถานพินิจอื่นๆ
สิทธิพื้นฐานความเป็นมนุษย์ไม่ได้ถูกริดรอน เยาวชนทุกคนมีสิทธิในเสื้อผ้า หน้า ผม ของตนเอง ไม่ถูกกดเหง หรือทำร้ายโดยผู้คุม ในบ้านกาญจนาภิเษกผู้คุมมีฐานะเป็นครูที่ปรึกษา ที่คอยดูแลด้วยความรักความเมตตา บ้านแต่ละหลังจะมีที่ปรึกษาประจำบ้าน 1 คน ที่ปรึกษาจะสนิทกับเด็กมาก คุยกันได้ทุกเรื่อง เด็กที่นี่พูดถึงบ้านกันว่า “บ้านหลังหลังนี้ทำให้พวกผมหลับสบาย เพราะไม่ต้องกลัวว่าพรุ่งนี้จะต้องตื่นมาโดนทำโทษอะไร”
กระบวนการซ่อมความคิด เป็นสิ่งสำคัญและเป็นจุดเด่นที่สุดของบ้านกาญจนาภิเษก โจทย์ที่ยากคือ คุณจะสอนจริยธรรมให้กับอาชญากรได้อย่างไร ยิ่งคนที่ถูกสอนเป็นคนที่ถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานฆ่าคนตาย ลักทรัพย์ ข่มขืน หรือค้ายาเสพติด เนื่องจากกระบวนการซ่อมความคิดมีความซับซ้อนและรายละเอียดเยอะ ไม่สามารถบรรยายรายละเอียดได้หมดในที่นี่ จึงขอสรุปสั้นๆดังนี้
หลักการซ่อมความคิด : ต้องเกิดจากเด็กเป็นผู้คิดได้เอง เราไม่สามารถสอนตรงๆได้ว่า “ความรุนแรงเป็นสิ่งไม่ดีนะ ห้ามทำ″ เพราะการสอนตรงๆไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใดๆเลย แต่ในทางกลับกันถ้าเด็กเป็นผู้คนพบด้วยตนเองว่าความรุนแรงเป็นสิ่งไม่ดี จะเกิดความตระหนักขึ้นมาในใจ และไม่อยากทำ
ตัวอย่างวิธีการ : ใช้ Knowledge management คือการตีความข้อมูลข่าวสาร โดยใช้ข้อมูลจากบทความ ข่าว หรือภาพยนตร์ต่างๆ มาทำกิจกรรมให้ชวนคิด ฉุกใจคิด ให้เห็นรายละเอียดของชีวิต ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต ให้เข้าใจ เข้าถึง สะเทือนใจกับความทุกข์ทรมานของผู้อื่น
กิจกรรมซ่อมความคิดเป็นกิจกรรมหลักที่ทำทุกวัน เป็นกระบวนการเรียนทักษะชีวิต เน้นรักษาจิตวิญญาณเยาวชน เพื่อเปลี่ยนแปลงชีวิตของพวกเขา ทุกวันนี้บ้านกาญจนาภิเษกใช้ผู้ดูแลน้อยที่สุดเมื่อเทียบกับสถานพินิจอื่น เด็กจากบ้านกาญจนาสามารถขึ้นรถประจำทางไปศาลได้เองโดยไม่หนี รอบบ้านไม่ต้องมีรั้ว สิ่งเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า กระบวนการซ่อมความคิดได้ผล เด็กรู้จักเลือกได้ระหว่าง การหนี กับ การไม่หนี อย่างไหนคือการเลือกคุณค่าให้กับตนเอง
สุดท้ายนี้ คนผิดต้องได้รับการลงโทษ สิ่งที่ทำไปแล้วย่อมไม่มีการละเว้นความผิด แต่คนผิดไม่จำเป็นต้องเป็นคนเลวไปตลอดชีวิต
ปล. ทิ้งท้ายด้วยวรรณกรรมจากเยาวชนที่ก้าวพลาด เป็นหนังสือที่เขียนเล่าเรื่องราวชีวิตของพวกเขา
ที่ตั้งสถานพินิจ : บ้านกาญจนาภิเษก ตั้งอยู่ที่ 103 หมู่ 2 ตำบลคลองโยง อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม 73170
คิดถึงวันเก่าในบ้านหลังนี้จัง